Lantern Lovers..
คู่มือเล่นไฟ… บันทึกคนสะสมตะเกียง

Archive for the 'Thai Lantern' Category

การเดินทางของแสงฟ้าแลบ

เมษายน 16, 2009

ในที่สุด ผมก็มีตะเกียงแสงจันทร์เป็นของตัวเอง ถึงจะไม่ได้อยู่ในสภาพสวยคม สมบูรณ์แบบเหมือนอย่างที่ได้เห็นหลายๆลูกของพี่ๆน้องๆนักสะสมในบ้านเรา แต่ “แสงฟ้าแลบ” ดวงนี้ก็ให้แสงสว่างครบสองร้อยแรง และกลับมาทำหน้าที่ส่องสว่างได้อีกครั้งอย่างสมเกียรติ

ผมได้ตะเกียงลูกนี้มาจากเพื่อนบ้านเมื่อหลายเดือนก่อนในสภาพผุๆพังๆ ซึ่งถูกปฏิเสธที่จะเอาไปบูรณะต่อ ก่อนจะส่งมอบมาให้ผม ด้วยเห็นว่ามันอาจมีคุณค่ากับผมมากกว่าการเป็นเศษโลหะผุๆในห้องเก็บของ ตะเกียงลูกนี้เดินทางไกลมาจากตำบลแห่งหนึ่งทางภาคเหนือ ก่อนจะส่งถึงมือผมในสภาพก้อนเหล็กสีดำ สนิมเขรอะห้อยแขวนอยู่ที่ประตูหน้าบ้านในเช้าวันหนึ่ง ผมตื่นเต้นพอสมควร ที่รู้ว่ามันคือ ตะเกียงแสงจันทร์ ขนาด 250 แรงเทียน แต่ปัญหาอยู่ที่ว่า ผมไม่มีความรู้กับตะเกียงชนิดนี้เอาเสียเลย ไม่รู้จักชิ้นส่วน แกะไม่ถูก ซ่อมไม่เป็น และมืดแปดด้าน

คุณมดเอ็กซ์ นักสะสมตะเกียงมากประสบการณ์จากนครนายก เป็นผู้รับอาสาบูรณะตะเกียงแสงจันทร์ลูกนี้ให้ พร้อมจัดหาอะไหล่บางตัวที่ยังขาด หรือผุพังไปตามวันเวลา ก่อนจะส่งมอบคืนให้ผมในสภาพที่ถูกทำความสะอาด พร้อมทำสีมาอย่างดี ก่อนที่จะทดลองจุดให้ดูเพื่อตรวจเช็คสภาพกัน และทันทีที่ผมได้เห็นแสงของมัน ก็ทำให้ผมเข้าใจได้ไม่ยากเลยว่า ทำไมนักสะสมหลายท่านจึงต้องการจะครอบครองตะเกียงประเภทนี้ไว้ในคอลเล็คชั่นกันนักหนา

ตะเกียงแสงจันทร์ดวงนี้ มีชื่อเรียกตามตัวหนังสือบนแฉ่งกระจายแสงว่า “ตะเกียงแสงฟ้าแลบ” ผลิตที่ประเทศ Germany ราวๆช่วงทศวรรษที่ 30-40’s ภายใต้ยี่ห้อ Petromax model. 834 ขนาด 250cp ถังน้ำมันเป็นเหล็ก เคลือบด้วยอีนาเมลสีดำ เป็นตะเกียงอัดลมประเภทที่อาศัยแรงดันน้ำมันจากถัง พ่นลงมายังห้องเผาไหม้ด้านล่าง [...]

Tingkwon ตะเกียงจีนในตำนาน

กุมภาพันธ์ 2, 2009

เมื่อประมาณซักสี่ห้าเดือนก่อน ผมได้รับของขวัญเล็กๆน้อยๆมาจากญาติผู้ใหญ่ท่านหนึ่ง ละแวกอำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นตะเกียงเจ้าพายุที่ตะกรันสนิมเขรอะเกาะกรังอยู่จนหนา, เขียวและกระดำกระด่างอย่างไม่น่าหยิบจับ ด้วยเจ้าของเกรงว่ามือจะเลอะ หรือรวมถึงการถูกขีดข่วนซึ่งทำให้เป็นบาดทะยักได้
อายุอานามของตะเกียงดวงนี้จากที่ผมได้สอบถาม ก็นับล่วงเลยมาเกินอายุของผมซึ่งเฉียดๆหลักสี่อยู่แค่รำไร นั่นหมายถึงการผ่านการถูกใช้งานมา เมื่อครั้งที่บ้านเรือนละแวกนั้นยังไม่มีไฟฟ้าใช้ และหลายบ้านยังคงพึ่งพาอาศัยแสงสว่างของตะเกียงประเภทต่างๆ ทั้งตะเกียงลาน, อาละดิน และเจ้าพายุ ตามแต่ฐานะทางเศรษฐกิจของแต่ละบ้านจะเอื้ออำนวย ในวันที่ต้องควักเงินในกระเป๋าจ่ายค่าตะเกียงเจ้าพายุ ในราคาเท่าๆกัน กับราคาทองคำหนัก 1 บาท

ยืดเส้นยืดสาย ส่องสว่างอีกครั้ง หลังพักงานมานานหลายสิบปี

บ้านแต่ละบ้าน สว่างไม่เท่ากัน บ้านไหนสว่างด้วยเจ้าพายุ มันหมายถึงการมีฐานะทางการเงินที่ค่อนข้างมั่นคง และยังอาจถูกจัดเป็นประเภทมั่นคงมากน้อย ตามสัญชาติของตะเกียง บางบ้านสว่างหรูหราด้วย อี๊ดด้า (รุ่น 1214/1215 หรือ 214) ตรากวาง อย่างดีจากเยอรมัน บางบ้านสว่างด้วยตะเกียงอเมริกันอย่าง โคลแมน (รุ่น 237) และหลายๆบ้านเลือกที่จะสว่างสบายๆ กับตะเกียงสัญชาติจีนหลายยี่ห้อ ที่มีให้เลือกทั้งแบบที่เป็นเหล็กชุบโครเมี่ยม และแบบทองเหลืองชุบนิเกิ้ล
ตะเกียงดวงที่ผมได้มาเป็นตะเกียงเจ้าพายุยี่ห้อ Tingkwon อ่านว่า “ติงกวอน” เป็นตะเกียงจีนขนาด 350 แรงเทียน ที่หลายบ้านนิยมซื้อหามาใช้ ด้วยราคาที่ไม่แพงจนเกินไปนัก และใช้งานได้ดีไม่แพ้ตะเกียงจากละแวกยุโรปหรืออเมริกา ตะเกียงดวงนี้รับใช้คนในครอบครัวจนถึงวันที่ไฟฟ้า ได้นำพลังงานส่งผ่านมาให้หลอดแก้วกลมๆเล็กๆ [...]